Basından

Kelebekler geceleyin de uçar mı?

İnsan unutsa da taslar, kuslar unutmaz! „Gece Kelebegi“ni, yasanan aci olaylara yakindan bir agit gibi de görebilirsiniz, bir çocugun gözünden anlatilan destan gibi de…Ama her halükarda anlatilan sey, tarihin derinliklerine birakililar unutturumaya çalisilan gerçeklerden baska bir sey degil.Gülüzar’in romanin sonnda altini çizdigi gibi, yasananlari insanlar unutsa da, taslar, kuslar unutmaz. Konusurlar rüzgarin sesiyle…

Gece Kelebegi sert bir cografyada yasanan insan dramlarina yogunlasiyor. Cografya da yasanlar da tanidik: Dersim…
Bülent Usta
Perperik-a Söe Zazaca „gece kelebegi“ demekmis. Annesinin küçük kiz çocuguna üç küçük dali birbirine baglayip ince sögüt dallariyla ördügü ve yapraklarla giydirdigi oyuncak bebegin adidir „Gece Kelebegi“.. Ve Haydar Karatas’in usta isi yazdigi ilk romanin adi.
„Gece Kelebegi“ adi oyuncak bir bebege ya da bir siire yakisacak çagirisimlara neden olsa da, adini verdigi roman, bu yumusak çagrisimlarin tam tersi, sert bir cografyada yasanan insan dramlarina yogunlasiyor. Cografya da, yasananlar da tanidik: Dersim,,, Ermenilere ve Kürtlere yönelik sürgün ve katilamlar, annesiyle daglara siginan küçük bir kiz çocugunun gözünden anlatilirken, herhangi bir abartiya ya da duygu sömürüsüne de yer verilmiyor romanda. Çünkü anlatilan insan hikayeleri zaten yeterince gerçeküstü ve aci doga ayrintilariyla bezeli. Hatta romanin içine serpistirilen masallarla yasananlarin agirliginin hafifletildigi bile söylenebilir. Olabildigince mesafeli bir dil ile, bir çocugun bakis açisindan karanliga itilmis aci dolu bir tarihin  sayfalarinda gezinerek, görkemli bir cografyada, yoksul olduklari kadar dirençli de olan insanlarin hayatlarindi okurken romanin kahramanlarindan Perhan da Çavdar Hüseyin de, yasanan gerçek karekterlerle dönüsüp, ancak yasayarak hissedilebilecek baska bir dünyanin kapilarini araliyor. Öyle ya, tarih kitaplarinda kocalari öldürülmüs, çocuklari aç, evleri yakilmis, tecavüz ve ölüm tehtidiyle yasayan kadinlarin drami yer almaz. Rakamlarla geçistrililir bu tür ayrintilar. Ama asil gerçek, tazen insan hikayelerinde gizli degil midir?
Küçük kiza masallar
Haydar Karatas’in romani yazarken yöre kültürüne özgür ayrintilara da bolca yer verdigini görüyoruz. Örnegin romanda annesinin küçük kiza anlattigi masallarin kahramanlarindan Alik ile Fatik, Körtlerin geleneksel oyunlarinda da yer alan karekterlerin adlari ayni zamanda Yzara, bu türden ayrintilara yer vererek, gerçeklik hissini güçlendirmeyi hedeflemis.Nereydese bir çirpida okunabilecek, sürükleyici bir dile sapih olan romanin tek zorlugu da burada. Zaman zaman anlatilara, dipnotlarla desteklense de, örnegin bir tür yeni yil etkinligi olarak görülebilecek Gagand Bayrami gibi yöreye özgü kültürel özelliklere yabanci olanlar, romana kendini kaptirmakta bir parça zorlanabilir. Ama ayni zorlugun, okudugumuz bir güney Amerika romaninda da, Rus romaninda da karsimiza çikacagini gözardi edemeyiz.Insanin hemen yani basindaki bir kültüre, Geney Amerika’daymis gibi uzak kalmasi ise, bize özgü trajik bir hadise olraka tartisilmasi gereken bir baska mesele… Anadili dahi yasaklanmis bir kültürden bahsediyoruz çünkü…
Korkunç olaylar…
„Gece Kelebegi“ ‚bir ikindi vakti Balikan Dag’ndan asagiya „Feceire Hatun!“ diye bagirarak kosan bir adamla basliyor. Adam, bir eskiya olan Sahan’in adamlarindandir. Ünlü eskiya Sahan askerlere girdigi çatismada öldürülmüstür… Erzincan tarafindan askerler Dersime’e saladirdigi için büyük bir telas baslar köyde.Korkunç olaylar yasanir bu sirada, çatismada babasi ölen Gülüzar, annesi ve diger köylülerle birlikte ormana saklanmak zorunda kalir. Geceleri ormanda, gündüzleri evlerine dönüp günlük islerini yapan köylüler, Gülüzar ve annesini askerlerden korktuklari için köylerinde istemezler. Çünkü Gülüzar’in ölen babasi da Sahan gibi eskiyadir.
Anne, kiziyla birlikte tüm bu karmasanin ortasinda yapayalniz kalmistir. Kizina, Gece Kelebegi adini verdikleri sögüt dallarindan oyuncak bebegi de, iste o günlerde yapar. Oyuncagi ve annesiyle birlikte zorlu bir yolculuga çikan Gülüzar, karsilastigi olaylar ve insanlari, yari masalsi bir atmosfer içinde anlatir roman boyunca…
Bülent Usta

Etiketler:       

ayirac

Copyright © 2012 www.haydarkaratas.com            Created and Designed by Ulaş Karataş